Home QUỐC TẾ Quan hệ Mỹ – Trung chuyển biến thế nào sau bầu cử giữa kỳ

Quan hệ Mỹ – Trung chuyển biến thế nào sau bầu cử giữa kỳ

Cục diện quyền lực mới ở Washington có thể khiến ông Trump khó giữ thế chủ động trong quan hệ với Trung Quốc, dù Nhà Trắng vẫn nắm vai trò quyết định về đối ngoại.

Đảng Dân chủ đã giành quyền kiểm soát lưỡng viện quốc hội Mỹ sau cuộc bầu cử giữa kỳ, giáng đòn nặng nề vào Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa.

Hiện chưa rõ cán cân quyền lực mới có thể tác động thế nào đến chương trình nghị sự của ông Trump trong hai năm cuối nhiệm kỳ, nhưng giới chuyên gia nhận định tình thế hiện tại có thể tác động đáng kể đến quan hệ Mỹ – Trung, vốn đang trên đà cải thiện sau các chuyến thăm cấp cao giữa lãnh đạo hai nước.

Adrian Ang, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế S. Rajaratnam (RSIS) ở Singapore, cho rằng các nghị sĩ Dân chủ lâu nay vẫn theo đuổi quan điểm Mỹ cần tăng sức ép cứng rắn với Trung Quốc. Bởi vậy, quốc hội do đảng này kiểm soát có thể thúc đẩy chính quyền theo đuổi các biện pháp hạn chế thương mại và công nghệ mạnh tay hơn với Bắc Kinh.

Phe Dân chủ nhiều khả năng cũng sẽ tăng cường sự ủng hộ đối với Đài Loan, vấn đề mà ông Trump đã tạm gác lại trong nỗ lực cải thiện quan hệ với Trung Quốc. Bà Nancy Pelosi, chủ tịch Hạ viện Mỹ trong thời kỳ đảng Dân chủ kiểm soát cơ quan này, năm 2022 từng khiến Trung Quốc tức giận khi tới thăm đảo Đài Loan.

Sau khi kiểm soát lưỡng viện quốc hội lần này, đảng Dân chủ có thể gây sức ép để chính quyền Trump xem xét lại thương vụ bán vũ khí trị giá 14 tỷ USD của Mỹ dành cho Đài Loan, vốn đang bị Tổng thống Trump trì hoãn, theo Ang. Trung Quốc luôn xem Đài Loan là lãnh thổ chờ thống nhất và phản đối Mỹ cung cấp vũ khí cho hòn đảo.

AP26266797892558-7688-1793850488
Tổng thống Donald Trump chào đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại căn cứ liên hợp Andrews, Maryland ngày 23/9. Ảnh: AP

Chuyên gia của RSIS nhận định những vấn đề này, nhất là gói vũ khí cho Đài Loan, có thể làm lung lay thỏa thuận duy trì ổn định quan hệ Mỹ – Trung trên cơ sở tôn trọng và bình đẳng mà Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình đã nhất trí.

“Điều này phụ thuộc vào mức độ quốc hội có thể gây sức ép lên Tổng thống và việc ông Trump coi ổn định quan hệ song phương là di sản chính trị của mình đến đâu”, Ang nói.

Nhà nghiên cứu chính sách Trung Quốc Li Yaqi tin rằng đảng Dân chủ có thể khiến ông Trump phải “chịu chi phí chính trị lớn hơn” trong các thỏa thuận với Bắc Kinh, ngay cả khi họ khó có thể thay đổi căn bản chính sách Trung Quốc của ông.

Li chỉ ra quốc hội Mỹ có thể dùng thẩm quyền điều tra, triệu tập quan chức chính quyền hoặc khả năng chi phối ngân sách để thách thức các quyết định của Nhà Trắng. Các nhà lập pháp Dân chủ cũng có thể tìm cách đưa thêm điều kiện vào các dự luật ngân sách quốc phòng nhằm ngăn chính quyền nới lỏng một số biện pháp trừng phạt Trung Quốc.

Tuy nhiên, Nhà Trắng vẫn sẽ tiếp tục giữ ảnh hưởng lớn nhất đối với quan hệ Mỹ – Trung, bất kể đảng nào kiểm soát quốc hội, theo Drew Thompson, chuyên gia cấp cao tại RSIS.

“Quốc hội có quyền phân bổ ngân sách, nhưng chính phủ mới là cơ quan chủ trì chính sách đối ngoại và các hoạt động ngoại giao”, ông nói.

Chuyên gia này thêm rằng chính sách của Washington với Đài Loan cũng khó thay đổi đáng kể, bởi cả hai đảng lâu nay đều duy trì sự ủng hộ mạnh mẽ đối với hòn đảo.

AP25303094967550-1-7696-1793850489
Ông Tập và ông Trump gặp nhau tại Busan, Hàn Quốc hồi tháng 10/22025. Ảnh: AP

Ông Ang cho rằng quan hệ Mỹ – Trung tương đối ổn định hiện nay là “kết quả của thế giằng co và những điểm yếu mà cả hai bên đều có”. Vì vậy, cục diện sẽ phụ thuộc nhiều vào việc ông Trump có sẵn sàng cứng rắn hơn với Trung Quốc hay không, trong bối cảnh Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ đáp trả với bất cứ biện pháp mạnh tay nào mà Washington đưa ra.

Trung Quốc từng tuyên bố sẽ “đấu đến cùng” trong cuộc chiến thương mại với Mỹ, trước khi hai lãnh đạo đạt được những thỏa thuận đình chiến thuế quan và cam kết xây dựng các biện pháp ngăn căng thẳng song phương vượt tầm kiểm soát.

Chuyên gia này nói thêm các chuyến công du châu Á sắp tới của ông Trump có thể phần nào cho thấy cách tiếp cận của lãnh đạo Mỹ với Trung Quốc. Ông Trump dự kiến dự hội nghị cấp cao ASEAN tại Manila vào giữa tháng này, trước khi gặp Chủ tịch Trung Quốc bên lề hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến.

Stephen Olson, nghiên cứu viên cao cấp thỉnh giảng tại Viện ISEAS-Yusof Ishak ở Singapore, cảnh báo rằng sau khi không còn chịu áp lực từ bầu cử giữa kỳ, ông Trump có thể mạnh tay hơn trong chính sách thương mại, thậm chí áp thêm thuế với Trung Quốc và các nền kinh tế châu Á khác.

Tuy nhiên, ông cũng cho rằng chiến thắng của đảng Dân chủ có thể khuyến khích nghị sĩ cả hai đảng phản đối chính sách thương mại của Tổng thống Trump, mở đường cho quốc hội tăng cường giám sát đối với các quyết định thuế quan của ông.

AP25316007344145-1868-1793850489
Đồi Capitol, trụ sở quốc hội Mỹ, tại thủ đô Washington ngày 11/11/2025. Ảnh: AP

Theo cây bút Clyde Russell của Reuters, các nước châu Á, đặc biệt là đồng minh của Mỹ như Hàn Quốc và Nhật Bản, sẽ “hy vọng đảng Dân chủ tại quốc hội có thể hạn chế những tác động tiêu cực nhất từ chính sách thương mại của ông Trump”.

Tuy nhiên, Russell cho rằng không phải mọi chính sách kinh tế của ông Trump đều vấp phải sự phản đối. Nỗ lực của Washington nhằm xây dựng chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu bên ngoài Trung Quốc, trong đó có đất hiếm, vonfram và lithium, có thể tiếp tục được cả hai đảng ủng hộ.

“Tùy mức độ thất bại của đảng Cộng hòa và mức độ sụt giảm uy tín chính trị của ông Trump, quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát có thể sẽ muốn giành lại một phần quyền quyết định về chính sách thương mại”, Olson nhận định.

Về phần mình, Trung Quốc đã phát đi tín hiệu mong muốn duy trì mối quan hệ ổn định với Washington.

“Bầu cử giữa kỳ là công việc nội bộ Mỹ”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh nói trong cuộc họp báo thường kỳ ngày 4/11. Bà khẳng định Bắc Kinh vẫn cam kết xây dựng quan hệ Mỹ – Trung ổn định và mang tính xây dựng trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, công bằng và có đi có lại.

Thanh Tâm (Theo CNA, AFP, Reuters, vnexpress.net)

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Check Also

Nợ xấu ngân hàng tăng mạnh

Nợ xấu ngân hàng quý 3 tăng, áp lực chất lượng tài sản dồn về cuối năm. Sự suy giảm dòng t…